
Door al dat studeren boven je boeken kan het voorkomen dat je een zere nek of rug krijgt: je lichaam is het natuurlijk niet gewend om zo lang boven de schoolboeken te hangen!
Forummer JustSax. heeft hier ook last van en vraagt zich af wat hij eraan kan doen. Scholieren.com belt ff een fysiotherapeut.
''Het is handig om regelmatig van werkhouding te veranderen,'' zegt Inge van den Esschert, fysiotherapeute. ''Je kunt ook de hoogte van je stoel veranderen of af en toe even opstaan.''
Daarnaast is het belangrijk dat je oplet dat je niet in een te gespannen houding zit. ''Let erop dat je niet de hele tijd voorovergebogen zit, of met opgetrokken schouders,'' zegt Inge. ''Vaak heb je het zelf niet eens door, zo'n gespannen houding. Wat je ook niet moet doen, is werken met een gedraaid hoofd of je nek een stukje van je lichaam gedraaid: gewoon recht zitten.''
Belangrijker nog: ga niet onderuit gezakt zitten. Inge: ''Gebruik de rugleuning voor ondersteuning. Bij sommige stoelen kun je dat precies op de juiste hoogte instellen. Als je onderuit gezakt zit, krijg je namelijk een bolle rug en dat is niet goed voor je werkhouding.''
Een bomvolle examendag vandaag, met lastige vakken als o.a. economie (vmbo-bb), scheikunde (havo) en wiskunde (vwo).
Toch zijn veel scholieren achteraf best opgelucht, zoals onze blogger Annemieke: "Ik heb het overleefd." En de rest?
Vwo: wiskunde A en CTja, dat wiskunde. Onze examenbloggers betraden de examenzaal met benen die wel van lood leken - Annemieke (wiskunde C, voor de derde keer) had zelfs gedroomd dat alles misging. Ze vond het verdacht goed gaan: "Ik heb het overleefd, maar het ging té makkelijk. Waarschijnlijk heb ik niet goed genoeg doorgedacht. We zullen zien..."
Blogger Merel: "Ehm, het had een stuk slechter gekund. Er zaten veel beredeneervragen in waar je echt inzicht voor moet hebben, dat maakte het wel moeilijk. Van tevoren was ik echt bang, want wiskunde kan altijd twee kanten op. Ik denk dat ik wel een 6 of 6.5 heb."
Ook Rutger
is voorzichtig optimistisch: hij veel vragen opengelaten, maar wát hij antwoordde, ging best goed. De enige blogger bij wie 't écht zo slecht ging als verwacht, was Jorinde
: "Ik hoop op een 4, maar volgens mij is dat een mission impossible." Sterkte, Jorinde.
1500 zeldzame havisten in Nederland bogen zich vanochtend over Filosofie. Niet echt veel, en dat verklaart misschien wel de doodse stilte op Twitter. Niets dan de echo van je eigen zoekterm. Welke filosofie-havist kan hieronder in de reacties verslag uitbrengen?
Over scheikunde klinken vooral positieve geluiden: "Whajow scheikunde tussen de 6.9 en de 8.9: I'm a boss" twittert @TommesG. @Simonlub zegt: "Scheikunde keihard ge-ownt. Ging echt zo lekker. #statisfaction #tududu".
Vmbo: heul veul vakkenVmbo-bb deed vandaag Economie en Geschiedenis, vmbo-kb, -gl en -tl deden Maatschappijleer en Engels. Over die laatste twee regende het positieve tweets: "Engels tussen 6.9 en 8.9. That's what I thought smeagols," twittert @claudiahristova.
@saskiareijnders zegt: " Maatschappijleer tussen een 6.5 en 7.5 en Engels tussen een 8.5 en 9.5, ik ben best wel tevreden over vandaag!" @psvsmart: "Maatschappijleer ging volgens mij wel goed en Engels ging beter dan ik had verwacht". Zouden iedereen het zo goed gemaakt worden, of kiezen alleen blije vmbo'ers ervoor om erover te twitteren?
MorgenVmbo-bb buigt zich morgen over Engels en biologie, de andere vmbo'ers doen aardrijkskunde en Frans. Havo krijgt TeHaTex en wiskunde A, vwo krijgt biologie en Duits. Viel Glück en bonne chance en zo!

Alwéér gehannes met de digitale examens. Door een stroomstoring in Hoorn konden vmbo-leerlingen van scholengemeenschappen Tabor (locatie d'Ampte) en Newton vandaag niet verder met hun examen Engels.
De leerlingen waren net een half uurtje bezig toen de elektriciteit uitviel. En hoewel sommige leerlingen hun examen op de laptop (dus: een accu, geen stekker) maakten, hadden ze daar geen reet aan: geen stroom = geen internet = geen volgende vraag.
Tabor: geen redden meer aanBij sg Tabor was er na een uur wachten geen redden meer aan: ook toen er weer stroom was, weigerden de servers. Examencoördinator Robert Groot vertelt tegen het Nederlands Dagblad: "We hebben de leerlingen nog voorgesteld om het examen op papier te maken, maar uiteindelijk is besloten dat niet te doen omdat ze dan helemaal opnieuw moesten beginnen."
Nu moeten de leerlingen nog steeds van voren af aan beginnen, maar dan op 31 mei pas, vertelt een meisje tegen 3FM. Ook wiskunde moest naar de 31e verplaatst worden.
Newton: extra tijdLeerlingen van het Newton hebben iets meer mazzel: toen de techniek het eenmaal weer deed konden ze gewoon weer verder met het examen, en bleken alle invulde antwoorden wonderwel opgeslagen. Ze kregen extra tijd om het examen af te maken, maar die ging wel van het middagexamen wiskunde af - die is daarom verplaatst naar 31 mei.

Vmbo'ers, denk eens terug aan je examen Nederlands. Was best kut, nietwaar? Goed nieuws: de grote examenbazen vonden 'm ook erg moeilijk. De normering zal daarom waarschijnlijk ietsje soepeler worden.
Het betreft de examens Nederlands voor vmbo-kb en vmbo-gl/tl, waar al 7000 examenklachten over zijn ingediend. Bij gl/tl was het samenvatten van de tekst De kunst van het opgeven in 160 woorden echt superlastig, vonden veel scholieren, docenten en het LAKS.
Die laatste heeft daarom aan de bel getrokken bij het College voor Examens, en die vond 'm bij nader inzien inderdaad ook wel erg moeilijk. Tijdens het bepalen van de norm (= de formule die bepaalt hoe hoog je cijfer wordt) zullen ze daar rekening mee gaan houden.
Ook goed nieuws voor vmbo-kb: daar was wat verwarring over de brief die ze aan dhr. H. Bronberg moesten schrijven. In de opdracht stond dat je zelf een adres moest verzinnen, maar enkele regels erboven stond het adres al gedeeltelijk vermeld. Ehm, ja, best verwarrend natuurlijk, en daarom heeft het College van Examens besloten dat beide adressen zullen worden goedgerekend.

Een school in Apeldoorn heeft iets slims bedacht om hun leerlingen harder te laten blokken. Leerlingen die goeie examencijfers halen, maken kans op een gratis iPad.
Het zit zo: het gaat op scholengemeenschap De Heemgaard om het verschil tussen je schoolexamencijfers en eindexamencijfers. Hoe groter dat verschil (dus: hoe méér je je gemiddelde hebt opgekrikt tijdens de examenperiode), hoe meer punten je verdient.
Niet voor de nerdOnder de vijf leerlingen met de meeste opkrikpunten wordt volgende maand een iPad verloot. Saillant detail: een opper-übernerd die al het hele schooljaar tienen staat en fluitend zijn examens haalt, maakt dus eigenlijk geen schijn van kans. Hehe.
Dit was een idee van schooldirecteur Rob Stevelmans, die zelf een beetje verlegen is over z'n wedstrijd. Tegen De Stentor vertelde hij: "Leerlingen vinden het nog te vaak niet cool om hoge cijfers te halen. Ik zou graag zien dat dat verandert."
ZesjescultuurWant ook in Apeldoorn heerst de zesjescultuur. "Leerlingen calculeren. Ze berekenen precies wat ze nodig hebben. Zeker nu ze direct na de examens op het internet de antwoorden kunnen controleren, gaan ze hun kansen inschatten. Het risico bestaat dat ze gaan zeggen: 'Ik hoef voor de laatste vakken niet meer mijn best te doen, want ik sta toch al voldoende'."
Stevelmans: "Met het uitloven van een iPad wil ik laten zien dat er niks mis mee is om je in te zetten. Ik wil ze stimuleren nog meer hun best te doen." We zijn superbenieuwd of de leerlingen van De Heemgaard hierdoor echt harder zijn gaan blokken. Wie weet hier meer van?

Na een eerste keer volgt vrijwel altijd een tweede, een derde, en een eindeloze reeks van herhalingen.
Opeenvolgende handelingen, routines, zoals de trappen naar het wiskundelokaal, het maken van suffe sommen, het stampen van Franse woordjes en het herhalen van de platentektoniek.
In feite is onze wereld er één van herhaling, we gebruiken een klein aantal woorden continu. Herhaling, herhaling, herhaling. Net zoals de hel uit het boek Het leven uit een dag van A.F.Th. van der Heijden.
Eindexamen herhalenDan is het eigenlijk vanzelfsprekend dat je de normaal gesproken eenmalige dingen ook gaat herhalen, toch? Toch? Neem het eindexamen bijvoorbeeld. Nee, je hebt gelijk. Het eindexamen herhalen is een hel.
Mijn kamer is een slagveld van examenbundels en uittreksels, mijn ogen staren naar de letters maar nemen de woorden niet op. Ik wil niet nog een keer. Niet nóg een keer dat schuldgevoel terwijl je leuke dingen doet. Dat monstertje dat over je schouder meekijkt en je gebiedt te studeren. Dat knagende geweten, aargh.
Ik wil vrijheid, eindelijk kunnen doen wat ik echt wil. Maar daarvoor moet ik dit jaar wél slagen.
Verzuipen in wodkaHet was idealistisch van me om te denken dat ik dit jaar eens niet zou uitstellen, me niet druk zou maken over alles behalve het examen en niet te vaak het zinnetje "ontspanning is ook nodig" zou gebruiken. Zakken voor het examen tovert geen zelfdiscipline, helaas. Ik herhaal mijn slechte gedrag.
Toch ben ik niet van plan het zakken opnieuw te beleven. Ik wil weten hoe het óók kan voelen. Die euforie wanneer je klaar bent met school, dat zalige gevoel, die drang om meteen al je hersencellen te verzuipen in wodka.
Tikkende tijdbomDe tijd is aangebroken. De tikkende tijdbom van dit jaar staat op ontploffen. Het is nu of nooit. Tijd om het examen te gaan halen. Want een tweede keer zakken wil ik echt niet. Ik wil voldoendes en de afwezigheid van paniekaanvallen. Afscheid nemen van school, de deur achter me dicht laten vallen. Op weg naar de vrijheid, met een diploma in mijn hand.
"We hebben wel vaker klagende moeders aan de lijn, maar gisteren was het echt extreem." Het LAKS ontving gisteren superveel klachten van boze moeders van examenkandidaten.
Examenklachtenbaas Alderik legt uit: "Inmiddels gaan we al richting de 50 ouderklachten. Vaak gaan die over te lange examens of de strengere exameneisen. Elk jaar worden we wel een paar keer door moeders gebeld, maar gisteren was het echt ineens veel meer dan gebruikelijk. Moederdag bij het LAKS!"
Bellen met Van BijsterveldtDe plotselinge mommy invasion hoeft niet per se aan de moeilijke, lange geschiedenisexamens van gisteren te liggen. "Demissionair minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt kwam gistermiddag bij ons op bezoek en handelde een paar klachtentelefoontjes af. Misschien hoopten al die moeders stiekem dat ze haar aan de lijn zouden krijgen."
De klachtenlijn is natuurlijk vooral voor examenkandidaten bedoeld, benadrukt Alderik. "Maar we worden ook wel eens door schooldirecteuren gebeld, bijvoorbeeld als de gemeente tijdens de examens een kermis wil organiseren naast het schoolterrein. En soms worden we door docenten gebeld: vaak hebben ze dan zelf een examen gemaakt en hebben ze kritiek op de vragen of antwoorden."
Niet zwaarderEen klacht is een klacht, en die van een schooldirecteur weegt niet zwaarder mee dan die van jou of je mams. "Het ligt er natuurlijk aan wat voor commentaar het is. Maar in verhouding met leerlingenklachten zijn er zó weinig klachten van anderen, dat we daar geen aparte regels voor hoeven te verzinnen."

De studie rechten is razend populair, zowel op 't hbo als op de uni. Toch legt bij sommige instellingen de helft van de eerstejaars het bijltje erbij neer.
Wat er zo leuk aan de studie? En wat valt er zo verschrikkelijk tegen dat je besluit te stoppen?
Elke maand op Scholieren.com: twee studenten aan het woord over hun megapopulaire studie. De één is enthousiast, de ander juist weggelopen uit de collegebanken.
De tweedejaars: ''Hartstikke actueel!"Jonne, tweedejaars wo'er Rechten in Utrecht, wist al vrij vroeg dat hij Rechten wilde studeren. ''Het interesseerde me eigenlijk altijd al,'' vertelt hij. ''Ik deed in 5-vwo een proefstudie van acht weken: je leerde dan alvast wat van de stof. Daarna was meteen duidelijk dat ik dit wilde studeren."
Wat krijg je dan allemaal voor vakken? ''Je krijgt eerst inleidende vakken,'' zegt Jonne. ''Strafrecht, privaatrecht, internationaal recht, bestuursrecht, noem maar op. Later ga je daar dieper op in.'' Het coolst vindt hij zelf privaatrecht. ''Dat kom je echt overal tegen.''
Dat vindt hij ook het allerleukst aan de studie zelf. ''Je bent bezig met iets dat echt speelt in deze wereld: strafrecht zie je bijvoorbeeld dagelijks in de krant. Hierdoor krijg je er een goed beeld bij, dat krijg je bij een thema als microbiologie niet zo snel. Ook internationaal recht is erg actueel: er speelt nu veel in Europa. Het is constant in beweging, omdat het zo maatschappelijk en breed is.''
Moet je daarvoor niet superveel dikke boeken in je kop stampen? ''Nee, helemaal niet,'' zegt Jonne. ''Je moet wel veel lezen, maar je hoeft het niet uit je hoofd te kennen. In principe mag je tijdens je tentamens gewoon een wetboek gebruiken. Je moet er alleen wel dingen in op kunnen zoeken.''
Dat valt dus allemaal wel mee. Jonne raadt de studie dan ook zeker aan: ''Als je geïnteresseerd bent in de maatschappij en je wilt lekker actueel bezig zijn, is deze studie sowieso iets voor jou.''
De stopper: alleen maar onvoldoendesMark koos voor Rechten, omdat het hem 'wel interessant leek'. ''Het leek me wel wat om rechter of advocaat te worden,'' vertelt hij. ''En dit was de opleiding erbij. Vooral strafrecht leek me erg interessant.''
Al na zeven maande haakte hij echter af. ''Het was niet echt mijn studie,'' legt hij uit. ''Ik vond het wel interessant, maar op de een of andere manier snapte ik het gewoon niet.'' De eerste tentamenuitslagen waren dan ook schokkend voor hem. ''Ik had alleen maar onvoldoendes gehaald. Ik had best goed geleerd, maar me niet volledig ingezet.''
Voor z'n tweede tentamenweek had-'ie daarom een masterplan gemaakt. ''Ik heb mezelf bijna letterlijk van de wereld afgesloten en me helemaal kapot geleerd,'' zegt Mark. ''Ik kende voor mijn gevoel alle stof letterlijk uit mijn hoofd.'' Maar wederom vielen z'n cijfers tegen. ''Het was best frustrerend: ik had allemaal onvoldoendes, terwijl studiegenoten veel minder leerden en allemaal zevens haalden.''
Uiteindelijk, na de derde tentamenweek, gaf hij het op. ''Ik kon mijn jaar al bijna niet meer halen,'' zegt Mark. ''Daarom besloot ik er maar mee te stoppen. Het enige vak waarop ik wel geslaagd was, was bedrijfsrecht. Helaas was dat niet genoeg om door te mogen naar het tweede jaar.''
En wat gaat hij nu doen? Mark: ''Ik ga volgend jaar beginnen aan Bestuurskunde of Bedrijfskunde. Ik ben altijd al goed geweest in economie, dus dit was sowieso al mijn tweede studiekeuze. Hopen dat dit wel goed gaat.''
Je kunt op een hoop verschillende plekken in Nederland de studie Rechten volgen. Deze 54 opleidingen leiden havisten op, deze 18 bachelors zijn er voor vwo'ers.

Na een weekendje 'bijkomen', mochten de eindexamenkandidaten weer aan de slag. Hebben onze bloggers een lamme hand na hun geschiedenisexamen, of valt dat wel mee? En waren Frans en Natuurkunde lastig? Wij belden ze even op.
Elke dag op Scholieren.com: het allerlaatste eindexamennieuws en de ervaringen van onze acht examenbloggers. Luister ook van maandag t/m donderdag van 21:00 - 21:30 uur naar De Avondploeg op Slam!FM voor de dagelijkse Eindexamenupdate en interviews met onze bloggers.
Blogster Jorieke vond 't examen Geschiedenis maar pittig. ''Vooral de Republiek was erg lastig, met alle Willems, Hendrikken en Karels.'' In totaal heeft ze wel twaalf kantjes volgeschreven. ''Mijn schrijfhand is langzaam stervende. Ook begon mijn pen als een malle te lekken en moest ik heel erg nodig naar de wc.''
Meltem was ook afgeleid, maar dan door de mensen die veel te laat binnenkwamen. ''Er kwam zelfs iemand drie kwartier te laat!'' Frans ging ook niet zo goed. ''Ik kwam in tijdnood en er gingen mensen praten tijdens het examen: daardoor raakte ik uit m'n concentratie, heel irritant.'' Jorieke wist niet zo goed hoe Frans ging. ''Het waren echt vreselijk saaie teksten en ik was al zo moe van geschiedenis. Maar goed, ik heb wel m'n best gedaan!''
Vwo: ging allemaal primaTjeerd is meer dan tevreden over z'n examen natuurkunde: ''Het ging verdraaid goed! Eerst was ik nog een beetje bang, maar het ging allemaal wel prima. Ik heb het net even nagekeken en ik moet wel een ruime voldoende hebben, zeker een zeven.'' Bij de rest van de examenkandidaten op z'n school waren de meningen verdeeld. Sommigen hadden er een heel goed gevoel over, anderen wat minder.
Rutger vond Geschiedenis wel meevallen. Blijkbaar had hij geen last van de verwarrende vraag over het Drievoudig Verbond, waar bij het LAKS veel klachten over binnen kwamen. Wil je weten waarom? Lees 't hier precies na.
Vmbo: tevreden over examensDe vmbo'ers maakten vandaag onder andere Duits, wiskunde en Nederlands. Over Duits zijn de meeste twitteraars wel tevreden. De meesten hebben hun antwoorden even gecheckt en komen uit op een voldoende.
Over wiskunde twittert @KoeneKistjes dat 't ''Piece of cake'' was. Alleen de laatste vraag heeft 'ie niet meer ingevuld. Ook bij @LagoniePels ging het examen wiskunde beter dan verwacht. Hij twittert: ''Kom maar op met dat diploma!''
MorgenMorgen buigen vwo'ers zich over Grieks, wiskunde A en C. Havoscholieren gaan aan de slag met filosofie en scheikunde, vmbo'ers krijgen onder andere Engels, biologie en maatschappijleer 2 te verwerken. Succes iedereen!
Benieuwd naar alle examenantwoorden? Wij publiceren ze zodra ze openbaar zijn gemaakt: hierrr kun je alle antwoorden vinden.
Na het examen geschiedenis van havo én vwo kwam er een overdosis aan klachten binnen bij het LAKS: er zou namelijk een grote fout in vraag 14 staan.
De vraag ging over het Drievoudig Verbond uit 1668, dat ondertekend zou zijn door de Engeland, de Verenigde Nederlanden en Zweden. Huh? Zweden? In de syllabus stond toch duidelijk Frankrijk. En het jaartal 1596, in plaats van 1668.
Wat blijkt nou? De afgelopen eeuw zijn er wel meer drievoudige verbonden gesloten, waaronder inderdaad eentje met Zweden in 1668. Het verbond dat wél in de syllabus werd genoemd was tussen Engeland, Frankrijk en de Verenigde Nederlanden.
Niet onbeantwoordbaarHet LAKS heeft nog even de bron, het correctievoorschrift en de examenvraag gecheckt: zij vinden het ook allemaal 'n beetje misleidend. Ze snappen wel dat scholieren hiervan in de war raken, maar ze vinden ook dat de vraag niet volstrekt onbeantwoordbaar was. Voor de vraag moest je namelijk weten wat een verbond inhield en wat de consequenties ervan zijn. Toch zal het LAKS deze punten zeker meenemen in hun eindgesprek met de grote examenbazen, melden ze op hun site.