
Deze tweede examendag voelde voor veel scholieren als de eerste: veel vmbo'ers en havisten hadden vandaag pas hun allereerste examen.
Hoe het iedereen vergaan is? Wij belden ff met onze examenbloggers.
Havo: chill NederlandsJorieke zat 't eerste half uur bij Nederlands behoorlijk te stressen, vertelt ze. "Het was mijn allereerste examen ooit, dus ik begon als een malle dingen op te schrijven en door te krassen. Op een gegeven moment dacht ik 'wow, wel even rust nemen nu'..."
Maar verder ging de toets wel goed, denkt ze. "Ik vond de teksten wel interessant en begrijpelijk. Best wel chill, want dat helpt natuurlijk al ontzettend. En ik was als een van de eersten klaar." Sowieso heeft Jorieke nooit echt problemen met Nederlands, blijkt uit haar voorbereiding. "Ik had thuis niet eens voor geoefend, alleen in de klas wel opgelet natuurlijk. Gisterenavond kreeg ik daardoor ineens een halve paniekaanval, maar uiteindelijk ging het examen dus volgens mij wel goed"
Meltem vond het examen wel goed gaan, maar zat niet echt relaxed in de examenzaal. "Mijn ene oog was opgezwollen en dat begon dus pijn te doen. Te zenuwachtig om te kijken..."
Vwo: moeilijk M&OOnze vwo-blogger Merel had het een stuk moeilijker vanmiddag. "M&O ging best shit, maar misschien kwam dat meer door mijn eigen capaciteiten dan de algemene moeilijkheidsgraad: M&O is wel echt een van mijn moeilijkste vakken," legt ze uit. "Mijn klasgenoten vonden dit examen ook net zo moeilijk als alle oefenexamens, maar ik vond 'm echt wel een stukje pittiger. Sterker nog: ik durf nu niet eens de juiste antwoorden na te lezen op internet..."
Ook Jorinde staat niet bepaald te juichen. "Over het algemeen vond ik 'm niet heel erg moeilijk, alleen heb ik het idee dat ik heelveel op een verkeerde manier berekend. Maar ja, dan heb ik wel geluk bij doorrekenfouten natuurlijk. Ik was net op tijd klaar, en vraag 24 was trouwens écht kut."
Vmbo: meningen verdeeldWeinig toetsen, maar wel zware vakken voor de vmbo'ers vandaag. Vmbo-kb kreeg geschiedenis voor z'n kiezen, vmbo-g/t maakte geschiedenis en natuur-scheikunde.
Toch was er was voorzichtig optimisme op Twitter te lezen. Over geschiedenis bijvoorbeeld: @nikverploegen vond geschiedenis goed gaan, @delano078 schrijft zelfs: "Ik was superzenuwachtig, echt heel eng, maar gelukkig ging het heel goed. Kan iemand me vertellen waarom ik dacht dit slecht te gaan maken?
Over natuur- en scheikunde waren op Twitter de meningen verdeeld: @emina vond 'm "heel erg slecht" gaan, @fedett heeft er juist een goed gevoel over. @iraqueesjex twittert: "Net terug, damn, wat was die pittig..."
MorgenMorgen wordt een superdrukke examendag. De vmbo'ers (verschillende niveaus) buigen zich over Nederlands en beeldende vakken, havo krijgt Duits en economie te verwerken. Vwo'ers mogen aan de slag met Kunst en wiskunde B. Heel veel succes iedereen!
Benieuwd naar alle examenantwoorden? Wij publiceren ze zodra ze openbaar zijn gemaakt: klikkerdeklik.

Op het Dr. Nassau College in Assen moeten alle leerlingen vmbo-k de examens Nederlands en Biologie herkansen. Niet omdat ze 't zo slecht hebben gemaakt, maar omdat alle computers vastliepen.
De leerlingen waren net een half uur met de het digitale examen Nederlands bezig, toen alle computers ineens uitvielen of vastliepen.
Twee keer opnieuwEr was geen papieren back-up aanwezig, waardoor niemand verder kon met z'n toetsen. Na anderhalf uur plafondstaren en neuspeuteren werden de examens officieel ongeldig geklaard. Ook die van biologie (afgelopen vrijdag) moet opnieuw.
"Wat ik toen dacht? Ja, KUT! Wat dom," vertelt een scholier tegen RTV Drenthe. Haar schoolgenoot: "We hadden net zoveel moeite gedaan voor de examens, maar dat had dus helemaal niet gehoeven."
OmgegooidHet hele examenrooster voor de vmbo-k'ers is nu omgegooid: morgen hebben ze opnieuw Nederlands, biologie pas over twee weken. En vanaf nu zullen ze alle examens op papier maken in plaats van op de computer - daar kan tenminste weinig aan misgaan...
Het interview van RTV Drenthe kun je hier terugluisteren: klik.

Wie het vwo-examen Nederlands gisteren verrekte moeilijk vond, is niet de enige. 1 op de 5 vwo'ers heeft gisteren geklaagd bij het LAKS, en ook de schrijfster van de examenteksten vond de antwoorden onlogisch. "Ik zou zelfs een onvoldoende halen."
Iets aan de hand
Joke Hermsen is schrijfster en filosfoof en schreef de tekst Zappen naar een volgende opwindingsmoment, die hier terug te lezen is.
Ze vertelde vandaag op 3FM: "Als ik bij sommige vragen, met name bij vraag 1 en 10, niet eens in staat ben mijn eigen tekst te verklaren, dan móet er toch wel iets met het examen aan de hand zijn? En dus vind ik dat de scholieren die hier massaal over geklaagd hebben, een belangrijk punt hebben."
Verwarrende vraagZe vervolgt: "Vraag 1 vind ik eigenlijk een vraag die op zich al onlogisch is, omdat er een tussenkopje gevraagd wordt die midden in een alinea geplaatst moet worden - en dat klopt gewoon niet." Op haar twitterpagina schrijft ze: "Voor alle tweets over vraag tien: ik had zelf de volgorde 614325. In ieder geval is deze vraag erg verwarrend, vind ik!"
Hermsen heeft dat ook al bij het cito gemeld, twittert ze. "Maar ver reikt mijn macht niet..."
Hermsens commenataar is hier terug te luisteren. De (volgens het College van Examens) juiste antwoorden van het examen Nederlands vind je op Scholieren.com: klikkerdeklik.

Als je het vwo-examen Nederlands veel te moeilijk vond, ben je niet de enige. 1 op de 5 vwo'ers heeft gisteren geklaagd bij het LAKS, en ook de schrijfster van de examenteksten vond de vragen maar vaag. "Ik zou zelfs een onvoldoende halen."
Iets aan de hand
Joke Hermsen is schrijfster en filosoof en schreef de tekst Zappen naar een volgend opwindingsmoment, die hier terug te lezen is.
Ze vertelde vandaag op 3FM: "Als ik bij sommige vragen, met name bij vraag 1 en 10, niet eens in staat ben mijn eigen tekst te verklaren, dan móet er toch wel iets met het examen aan de hand zijn? En dus vind ik dat de scholieren die hier massaal over geklaagd hebben, een belangrijk punt hebben."
Verwarrende vraagZe vervolgt: "Vraag 1 vind ik eigenlijk een vraag die op zich al onlogisch is, omdat er een tussenkopje gevraagd wordt die midden in een alinea geplaatst moet worden - en dat klopt gewoon niet." Op Twitter schrijft ze: "Over vraag tien: ik had zelf de volgorde 614325. In ieder geval is deze vraag erg verwarrend, vind ik!"
Hermsen heeft haar kritiek ook al bij het cito gemeld, twittert ze. "Maar ver reikt mijn macht niet..."
Hermsens commentaar bij 3FM is hier terug te luisteren. De (volgens het College van Examens) juiste antwoorden van het examen Nederlands vind je op Scholieren.com: klikkerdeklik.
Kwart over 7 's ochtends, ik zou al weg moeten zijn. Maar ik sta nog wanhopig voor de sokkenla waar alweer geen twee dezelfde sokken in zitten. Wat ik op zich nooit een probleem vind, ik ben wel een 'aan de ene kant een rode en aan de andere kant een blauwe'-type.
Maar niet vandaag. Vandaag wil ik mijn mooie leren lage schoentjes aan en daar kunnen echt geen verschillende sokken bovenuit steken. Afijn, dan maar één zwarte en één witte.
10 voor half acht. IK MOET ECHT WEG NU. Sleutels? Check. Brood? Check. Hoofd? Check. Als ik dan eindelijk bloedchagrijnig, make-uploos en met twee verschillende sokken een kwartier te laat op de fiets zit, blijkt mijn halve dorp te hebben besloten om op dit moment buiten te zijn. "Hoi Eva" roept mijn veel te vrolijke buurjongen. Ik weet er nog net een goedemorgen uit te persen en race er dan vandoor.
232 andere fietsen10 over half 8. Ik prop mijn fiets tussen de 232 andere fietsen die bij de metrohalte staan. Buiten adem weet ik me de trap op te krijgen die naar het perron leidt om vervolgens te realiseren dat er ook een roltrap is. Gelukkig staat de metro er. Er is geen plek meer om te zitten, natuurlijk niet.
Het volgende kwartier kan ik even rustig stilstaan en mensen kijken. Een van de dingen die ik het liefste doe, al doe ik het liever zittend. Halte van der Madeweg, de metro vult zich met mensen, iedereen duwt en trekt en uiteindelijk sluiten de deuren. Ik sta helemaal achterin tegen de deur aan gedrukt met mijn neus in iemands oksel. "Nog vier haltes Eef, zolang je adem inhoudt, moet lukken," denk ik bij mezelf.
Gewonden8 uur. De halte voor mijn eindhalte. Ik sta nog steeds achter in de metro en de stress groei. Hoe ga ik mij met mijn 1 meter 56 tussen deze mensen door duwen? In mijn hoofd spoken de raarste scenario's zich af. En zonder dat ik het door heb, sta ik ineens buiten. Of daar gewonden bij zijn gevallen weet ik niet.
Kwart over 8. Ik heb nog een kwartier. Ik loop zo snel als ik kan over het station naar de tram. Ik neem uit medelijden de krant aan van de krantenjongen die hier elke dag staat.
Tien voor half 9. Zenuwachtig verplaats ik mijn gewicht van het ene been op het andere. Ik kijk om de tien seconden op mijn telefoon, naar de paal waarop de vertrektijd van de tram vermeld staat, en om het hoekje waar de tram vandaan komt.
Nog 2 minuten5 voor half negen.
Inchecken.
Drie haltes.
Uitchecken.
Nog 2 minuten.
Ik ren naar school, ik kom op tijd. Godzijdank. Ik kom op tijd.
3 minuten over half negen. Ik sta voor mijn lokaal, er is niemand.
Ik heb het eerste uur vrij en had vijftig minuten langer in mijn bed kunnen liggen. De ochtendspits kunnen missen en make-up op kunnen doen. Maar goed, nu heb ik wel nog vijftig minuten. Ik ga sokken kopen.
Bijna tienduizend klachten op de eerste examendag - and counting. Vandaag waren er zó ontzettend veel examenkandidaten die een klacht in wilden dienen bij het LAKS, dat de site Examenklacht.nl er een tijdlang uitlag.
"De hele middag viel het eigenlijk nog wel mee, we zaten op zeshonderd klachten toen de klap kwam," vertelt examenklachtenbaas Alderik. "Om half vijf waren het havo-examen biologie en het vwo-examen Nederlands afgelopen, en toen we om vijf uur de examenantwoorden hadden gepubliceerd, schoten de bezoekersaantallen omhoog."
Klachten in de rijDie schoten door het dak heen, waardoor de server er ruim anderhalf uur uitlag en vervolgens met horten en stoten weer op gang kwam. De crash was niet alleen te wijten aan de vele leerlingen die de antwoorden kwamen checken, maar ook aan een het hoge aantal klagers.
"Die laatste is wel een enorm grote groep. Normaal krijg je als online klager meteen een mailtje met een link om je klacht te bevestigen. Maar nu staan er nog steeds zoveel klachten in de wachtrij, dat een hoop van die mailtjes nog niet verstuurd zijn. Hopelijk gebeurt dat vannacht nog, anders gaan we er morgen achteraan." Hou je mailbox dus ff in de gaten als je een klacht hebt ingediend. En lukte het je vanmiddag of vanavond niet om je te klagen, probeer het dan nu even opnieuw.
BoostStress op het LAKS-hoofdkwartier natuurlijk. "Toen we merkten dat de site eruit lag, hebben we meteen het hostingbedrijf gebeld en die heeft de server drie keer een 'boost' gegeven, de capaciteit verhoogd. Uiteindelijk deed alles het weer en kon ook het telefoonteam weer aan de slag. Niet alleen de website was namelijk offline, maar ook ons hele klachteninvoersysteem."
Vorig jaar kreeg het LAKS op de eerste examendag (ook met biologie en Nederlands) 'slechts' 5200 klachten te verwerken, nu al bijna het dubbele. Is het moeilijke vwo-examen Nederlands de boosdoener? "Dat kunnen we nog niet precies zeggen, omdat we nog geen tijd hebben gehad om alle klachten te analyseren. Maar we vrezen van wel. Veel klagers belden ook omdat ze het examen als geheel te moeilijk vonden, en niet zozeer over één specifieke vraag."
Klachten-warningMorgen wordt 't weer een spannende dag voor het LAKS: het havo-examen Nederlands wordt over het algemeen ook altijd als pittig ervaren. "Maar er is nu met man en macht aan de site gewerkt om 'm in de lucht te houden. Het kan dat de site bij echt extreme drukte iets trager wordt, maar hij zal wel online blijven," belooft Alderik.
Examenchat Aardrijkskunde
De allerlaatste examenchat afgelopen zondag was de chat Aardrijkskunde, onder leiding van het duo Rob en Bram. Hoewel het de eerste minuten angstvallig stil bleef, kwamen jullie langzaam op stoom, net als Rob en Bram. Zij gaven weer antwoord op al jullie goede vragen en onthulden ook nog even waarom zij Aardrijkskunde zo opwindend vinden. Lees hieronder alle vragen en antwoorden nog eens na als je de chat gemist hebt.
Chatlog AardrijkskundeDocent_Bram: hoi Rob en Roos, lekker op tijd vandaag!
Docent_Rob: Ja, we zijn er klaar voor. Laat maar komen die vragen!
Roossmetsers: Docent_Bram: Docent_Rob: Ja helemaal goed!
Roossmetsers: Wat mij betreft kunnen we ook beginnen. Wie heeft er al een vraag voor Rob en Bram? Geef even aan of het een vmbo vraag is, of een havo/vwo vraag
Gast_havo: wat is het meest opwindende aardrijkskundige fenomeen in jullie optiek
Docent_Rob: Gast_havo: Gast_havo: platentektoniek. nou ja, opwindend... interessant in ieder geval.
Docent_Bram: Gast_havo: Ik zit hier heel diep over na te denken omdat er zoveel mooie dingen zitten in aardrijkskunde. Ik ga voor demografie en ruimtelijke ordening
Docent_Bram: Ik weet het ik ben een roepende in de woestijn, sociale geografie is actueler dan platentektoniek en dus veel meer opwindend.
DiceGFX: Wat moet je van domein leefomgeving goed kennen?
Docent_Rob: DiceGFX: havo of vwo? dat maakt verschil.
DiceGFX: havo
Docent_Rob: DiceGFX: leefomgeving bestaat uit een onderdeel ruimte voor de rivier. Daar kun je wel wat van verwachten en een onderdeel steden (wijkproblemen, grootstedelijke vraagstukken), ook daar kun je een opgave van verwachten lijkt me.
DiceGFX: Ik bedoel zeg maar, wat u als docent terug verwacht in de examen, aangezien de afgelopen 4 jaar er heel vragen erover zijn gemaakt.
Docent_Rob: DiceGFX: Je kunt altijd iets verwachten over een bepaald project waar ruimte voor de rivier wordt gemaakt. Ook het toepassen van de geleerde kennis over wijken in een bepaalde Nederlandse stad kun je verwachten. Dat blijkt ook uit de afgelopen examens.
Miloutchi: Hoe bereid je aardrijkskunde goed voor (vwo)?
Docent_Rob: Miloutchi: boeken doornemen, oefenen met oude examenvragen en olympiadevragen, oefenen met de atlas, check alles in de syllabus.
Miloutchi: Dus boeken wel doornemen? Want ik heb een boekje waar alle geldende principes enzo instaan en begrippen enzo en ik pak het boek er nu eigenlijk alleen maar bij als ik iets niet begrijp.
meric: en hoe kan je goed oefenen met de atlas dan?
Docent_Rob: meric: blader hem door zodat je weet hoe de indeling is. Zorg dat je weet hoe je makkelijk kunt opzoeken (via bijv. het zaakregister). Oude examenvragen gebruiken ook de atlas, daarmee kan je oefenen. Je kunt ook je zelf vragen stellen.
Miloutchi: Docent_Rob: Waar ligt vooral de nadruk op bij VWO? Waar moet je echt goed op letten? Welke dingen worden altijd fout gedaan? Gouden tips?
Docent_Rob: Miloutchi: Je moet de basiskennis weten en het in een context kunnen begrijpen en toepassen. Daarom kan het handig zijn om de boekjes nog eens door te lezen. In de praktijk moet je de theorie meestal toepassen op een bepaald vraagstuk ergens in de wereld.
Docent_Rob: Miloutchi: Alle 4 domeinen komen in gelijke mate aan bod. Oefen vooral ook goed met de vraagstelling. Beredeneer, leg uit.. enz.
Miloutchi: En zou u misschien ook uit kunnen leggen wat een alpiene plooiingsfase en een hercynische plooiingsfase is?
Docent_Rob: Miloutchi: Alpiene plooiingsfase is jonger dan de Hercynische.
Docent_Rob: Tijdens de Hercynische plooiingsfase zijn bijv. de Ardennen gevormd. Nu een afgevlakt gebergte door verwering en erosie. De Alpen zijn, je ziet het al aan de naam, in de Alpiene plooiingsfase gevormd.
Miloutchi: Wat is het verschil bij een hercynische en een alpiene plooiingsfase? Hier staat: Alpiene plooiingsfase (nu nog opheffing en plooiing, veel reliëf) en hercynisch (geen opheffing meer, afvlakking door exogene krachten, gering relief).
Miloutchi: Nu begrijp ik niet wat ze bedoelen met opheffing?
Docent_Bram: opheffing betekent dat het gebied nog steeds omhoog komt
Docent_Rob: Miloutchi: plooiing ontstaat als twee platen naar elkaar toe bewegen (convergentie). De tussenliggende sedimentlagen worden dan op een hoop geschoven en geplooid (zoals twee Marsen die je naar elkaar toeschuift)
Miloutchi: Aardrijkskunde is zo vaag, heel veel en moeilijk. In mijn hoofd kunnen er altijd wel 10 antwoorden goed zijn.
Docent_Rob: Miloutchi: Wen je zelf aan om de tijd te nemen voor het lezen van de vraag. Een vraag moet je meestal wel 4 of 5 keer lezen. Daarna kun je het antwoord vaak best kort opschrijven.
Linnepin_havo: Wat is een hotspot nou precies?
Docent_Rob: Linnepin_havo: Een hotspot is een mantelpluim die van diep uit de mantel opstijgt en op een vaste plek ligt. De platen bewegen er overheen. Zo ontstaat er een rij van bergen, waarvan de jongste nog vulkanisch zijn. Voorbeeld: Hawaii
Linnepin_havo: Maar wat is een mantelpluim dan?
Docent_Rob: Linnepin_havo: Bij een hotspot ontstaan schildvulkanen, brede vulkanen. Het eruptietype is effusief. Het is dun vloeibaar magma.
Docent_Rob: Linnepin_havo: mantelpuim, gewoon een magmastroom richting het aardoppervlak.
Examenstress: Wat is het verschil tussen verwering en erosie?
Linnepin_havo: Bij erosie wordt de grond verplaatst bij verwering blijft het ter plekke liggen.
Docent_Rob: Examenstress: verwering is het uiteenvallen van gesteente onder de werking van met name het weer. Erosie is de uitschurende werking van water, wind en ijs.
Docent_Rob: Linnepin_havo: Ja dat klopt. Bij erosie is ook sprake van verplaatsing van het losgemaakte materiaal.
Docent_Bram: Examenstress: verwering is afbrokkelen onder invloed van weer/temperatuur of plantenwortels. Erosie is afschuren door rivieren/gletsjers
DiceGFX: Bij domein wereld, is het niet echt duidelijk wat je moet leren. Is het alleen maar landen met elkaar vergelijken? of wat nog meer?
Docent_Rob: DiceGFX: Wereld: Landen vergelijken op demografisch, economisch, cultureel terrein. Maar ook..globalisering: Hoe is de productieketen van een product opgebouwd, waar op de wereld wordt wat van het product gemaakt. Wat heeft globalisering voor effect in bijv. China, India of Afrika..
DiceGFX: Oh bedankt.
Docent_Rob: Bij wereld op havo ook: India - VK en bij VWO: Wereldsteden in de VS.
Linnepin_havo: Docent, ik had een keer een toets en toen moest je de stroomrichting van de Niger verklaren (met atlas) Weet u hiervan het antwoord?
Docent_Rob: Linnepin_havo: De Niger stroomt naar Zee. Hij ontspringt in het Hoogland van Guinee en mondt uit in de delta in Nigeria. Dit kun je zien omdat een delta altijd vertakt richting de zee (hij kan dus niet de andere kant opstromen)
Linnepin_havo: Oh dankjewel!!
Miloutchi: transforme platen, zijn dat transversale platen?
Linnepin_havo: zijn dat niet platen die langs elkaar bewegen miloutchi
Docent_Rob: Miloutchi: Ja dat is hetzelfde. Bij een transforme plaatgrens bewegen twee platen langs elkaar.
mikoloko: Is de Bosatlas heel erg belangrijk voor het eindexamen HAVO?
Docent_Rob: mikoloko: Het is het enige toegestane hulpmiddel. Ja, dus. Bovendien kun je er veel in opzoeken. Denk ook aan het statistiek gedeelte achterin.
Examenstress: Wat zijn uiterwaarden en oeverwallen?
Docent_Rob: Examenstress: uiterwaarden: het gebied tussen zomer en winterdijk dat regelmatig onderstroomt
Docent_Rob: oeverwallen: natuurlijke hogere oevers langs een rivier omdat bij een overstroming daar het grofste sediment (zand) wordt afgezet. Oeverwallen steken dus wat omhoog in het landschap, hooguit enkele meters.
Examenstress: is een oeverwal dan hetzelfde als de zomerdijk?
Docent_Rob: Examenstress: Nee een oeverwal is natuurlijk ontstaan. Een zomerdijk is aangelegd.
Docent_Rob: Een natuurlijk stromende rivier maakt dus zelf hogere oevers, waartussen hij meestal stroomt. Maar soms breekt hij door de oeverwallen heen en kan hij zijn loop verleggen. Dat vinden mensen niet leuk, daarom ging men in Nederland vanaf het jaar 1000 dijken aanleggen.
Linnepin_havo: Heeft u nog gouden tips ofzo bij aardrijkskunde?
Linnepin_havo: Hoe kun je aardrijkskunde nu het best leren?
Docent_Rob: Linnepin_havo: check je kennis in de syllabus (te downloaden via www.examenblad.nl). Kijk of je alle begrippen kent en kunt gebruiken en doe hetzelfde voor de generalisaties.
AK_lover: Voor Bram: welke functies hebben stuwdammen naast hydro-energie?
Docent_Bram: AK_lover: waterstanden reguleren en water opslaan voor bijvoorbeeld irrigatie, goede vraag rick.
Linnepin_havo: Hoe weet je waar de vulkanen en aardbevingen en zo het heftigst zijn.
Docent_Rob: Linnepin_havo: heftige vulkanen (stratovulkanen) komen voor bij subductiezones. Daar vind je ook de zware aardbevingen. Al komen bij transforme breuken ook wel zware aardbevingen voor (maar geen vulkanisme)
DiceGFX: Hoe kan je het beste een antwoord op bouwen?
Docent_Rob: DiceGFX: Kijk naar de kantlijn, daar staat het aantal te behalen punten. Voor ieder punt moet je een antwoordelement geven. BIj Leg uit.... moet je altijd een oorzaak en een gevolg geven. Zet dit ook op je antwoordblad. Veel leerlingen noemen vaak alleen een oorzaak of alleen een gevolg, dan kun je dus maar 1 van de 2 punten scoren.
marijkegroen: iets voor bram!
marijkegroen: en een subductiezone is toch altijd waar een oceanische plaat onder een continentale plaat duikt?
Docent_Bram: marijkegroen: Yes goed antwoord
Docent_Rob: marijkegroen: Subductie kan ook daar waar een oceanische onder een oceanische plaat duikt.
marijkegroen: oh ja
marijkegroen:
Examenstress: bij twee continentale platen toch ook?
marijkegroen: nee dat kan toch niet
marijkegroen: die kunnen toch alleen transform en divergent
marijkegroen: of...
Docent_Rob: Examenstress: nee. continenten kunnen niet onderduiken (ze hebben een geringe dichtheid). Ze blijven altijd drijven op de magma.
Docent_Rob: marijkegroen: continenten kunnen divergeren. Australie zat bijv. vroeger vast aan Antarctica, ze zijn uit elkaar gedreven. Tegenwoordig 'scheurt' Afrika uit elkaar langs de Oost-Afrikaanse slenk.
Linnepin_havo: Wat is sedimentatie ook alweer
Linnepin_havo: Waar vindt vooral erosie plaats in een rivier en verwering
Docent_Rob: Linnepin_havo: sedimentatie betekent dat meegenomen sediment (afbraakmateriaal als zand en klei) neergelegd wordt.
Docent_Rob: Linnepin_havo: Erosie vooral in de bovenloop. Verwering is niet gekoppeld aan rivieren, maar gebeurt veel in droge (aride) gebieden en in berggebieden.
Linnepin_havo: okee
Linnepin_havo: sorry ik bedoelde sedimentatie i.p.v. Verwering
Docent_Rob: Linnepin_havo: sedimentatie vooral in de benedenloop. Daar neemt de stroomsnelheid af en kan de rivier het sediment niet meer vervoeren. Het zakt dan naar de bodem. Hierdoor verzandt soms een riviertak en zoekt de rivier een nieuwe route naar zee. Bij delta's gebeurt dan van nature veel. In Nederland is echter de delta grotendeels vastgelegd met dijken.
DiceGFX: Moet je bij een oorzaak-gevolg vraag, opschrijven wat de oorzaak en gevolg of mag je gewoon een verhaaltje schrijven en hopen dat de docent ziet wat het oorzaak is en gevolg?
Docent_Rob: DiceGFX: Ik zou het zelf duidelijk aangeven.
martijnvldd: Hoe kan je het best een vraag aanpakken op het examen, mbt juiste beantwoording enzo?
Docent_Rob: Kijk naar de kantlijn, daar staat het aantal te behalen punten. Voor ieder punt moet je een antwoordelement geven. BIj Leg uit.... moet je altijd een oorzaak en een gevolg geven. Zet dit ook op je antwoordblad. Veel leerlingen noemen vaak alleen een oorzaak of alleen een gevolg, dan kun je dus maar 1 van de 2 punten scoren.
Docent_Rob: martijnvldd: martijnvldd: kijk naar het puntenaantal, dat geeft het aantal antwoordelementen aan dat je moet geven. Vervolgens heel goed lezen, zodat je precies weet wat je moet doen.
Examenstress: is het dan altijd zo dat wanneer je 2 punten kunt krijgen, er twee elementen in moeten staan?
Docent_Rob: Examenstress: Examenstress: Ja, dat klopt.
Docent_Rob: Goede vragen hoor!
Linnepin_havo: Waarom neemt de stroomsnelheid in de benedenloop af?
Docent_Bram: Linnepin_havo: omdat het relief afneemt
Linnepin_havo: ohja soryr heel dom kan niet meer nadenken
Docent_Rob: Linnepin_havo: Linnepin_havo: het verhang wordt minder, waardoor de stroomsnelheid afneemt en sediment kan bezinken.
DiceGFX: Kunt u misschien uitleggen wat het centrum-perferiemodel is? Ik begrijp dat nog steeds niet..
Docent_Rob: DiceGFX: Je kunt de wereld zien als een systeem, het wereldsysteem. Binnen dit systeem zijn een aantal centrumlanden (die vooral hoofdkantoren en R&D hebben). De periferielanden leveren vooral grondstoffen. De laatste 40 jaar ontwikkelen een aantal landen zich snel, dit zijn de semiperiferielanden. Zij hebben vooral productieafdelingen van MNO's aangetrokken.
DiceGFX: Docent_Rob: Zij (de periferie) profiteren dus ook niet van de productie (de opbrengsten)?
Docent_Rob: DiceGFX: DiceGFX: Nee, traditioneel profiteert de periferie het minste. Maar.... door de groei van de wereldeconomie zijn de laatste pakweg 7 jaar de prijzen van grondstoffen en landbouwproducten sterk gestegen. Daarvan profiteren de landen die ze leveren, wel degelijk. Kortom: er vindt een behoorlijke economische groei plaats in een aantal periferielanden.
meric: Is Indonesie een periferie of semi-periferie?
Docent_Rob: meric: meric: lastig. Het wordt wel tot beide gerekend. Indonesie heeft nu een behoorlijkeeconomische groei en is in veel opzichten een grootmacht voor de toekomst. Er is ook al sprake van een behoorlijke industrialisatie. Wat mij betreft dus: semi-periferie.
marijkegroen: wat valt ook alweer onder chemische verwering? en wat onder fysische?
Docent_Rob: marijkegroen: chemische verwering is bijv. het oplossen van kalksteen in (zuur) regenwater. Fysisch verwering is het uiteenvallen van gesteente a.g.v. temperatuurverschillen of vorstwerking
Roossmetsers: Voor bram:
vmborules: hoe kun je je het best voorbereiden op je vmbo tl examen?
Docent_Bram: vmborules:gewoon goed je boek doornemen, zorg dat je de begrippen kent en kan toepassen.
Docent_Bram: Sorry ik drukte op enter: Let op dat je de topo goed leert en maak veel oefen vragen uit de examenbundel dan kan het niet meer mis
Linnepin_havo: Hoe wordt een u-vormig en hoe wordt een v- vormig dal gevormd
Docent_Rob: Linnepin_havo: U-vormig dal is uitgeschuurd door een gletsjer. Een rivier vormt een V-vormig dal
Examenstress: hoe komt het dat een rivier altijd v-vormig is?
Docent_Rob: Examenstress: Een rivierdal is V-vormig omdat een rivier zich vaak maar moeilijk in een gebergte in kan snijden. Een gletsjer is veel groter en krachtiger en schuurt dus een veel breder (U-vormig) dal uit.
Linnepin_havo: Wat is een puinwaaier?
Docent_Rob: puinwaaier ontstaat als materiaal een berg afstort, vaak met water erbij. Onder aan de berg wordt het puin dan in de vorm van een waaier neergelegd.
Linnepin_havo: Dankuwel!: D
vmborules: Docent_Bram: is het ook slim om de wereld kaart even goed te bekijken? waar alles ongeveer nog maar ligt?
Docent_Bram: vmborules: ja met name voor vakantiegebieden is dat handig. Check ook de costa's even en weet de klimaat zone's voor de ned. antillen en indonesië. Ook Spanje en bij Turkije even naar het klimaat kijken.
vmborules: Docent_Bram: oke, zijn de schoolexamens vaak moeilijker of juist niet?
Docent_Bram: vmborules: dat hangt sterk af van je docent, maar we mogen niet meer dan 1,5 punt afwijken van het cse dus de se zijn ongeveer net zo moeilijk.
Docent_Bram: vmborules: voordeel voor jullie is dat vakantie en nat. hulpbronnen al jaren wordt gedaan met het cse. Dus als je je examenbundel uit je hoofd leert gaat het goed.
vmborules: Docent_Bram: ik vond de se's altijd heel makkelijk en haalde goeie cijfers, maar ik heb geen examenbundel, dus kan ik dan ook alleen uit de boeken leren en examens oefenen?
Docent_Bram: vmborules: doe dan een paar oude examens op www.examenblad.nl. de uitwerkingen van vorige jaren staan er ook gewoon bij. klik op de afgelopen 5 jaar en je kan aan de slag.
DiceGFX: Hoe zorgt de productie voor de ruimtelijke ongelijkheid? En kan je hier economisch en demografisch hierop antwoorden bij een examen?
Docent_Rob: DiceGFX: de uitschuiving van de productieafdelingen door MNO's naar met name Azie leidt daar tot werk en groei in de gebieden die die productieafdelingen krijgen. Andere regio's daar profiteren veel minder. Kortom het leidt tot regionale ongelijkheid. Demografie heeft hier niets mee te maken, behalve misschien dat het verschil in welvaart en mogelijkheden tot werk binnen bijv. China tot enorme migratiestromen leiden.
DiceGFX: Hebben jullie een stappenplan voor de atlas?
Linnepin_havo: Nee sorry heb ik ook niet
(DiceGFX
Linnepin_havo: Hoe zit het nu ook alweer met moessons? Wanneer is er een natte moesson bijv. in Australië.
Docent_Rob: Linnepin_havo: Linnepin_havo: In het noorden van Australie vindt de natte moesson plaats in de periode november-februari. Dan ligt de ITCZ boven het noorden van Australie. In onze zomer kennen ze daar een aflandige, dus droge, moesson.
lucas_vwo: Vraagje: Als ze vragen naar een soort vulkaan. Moet je dan antwoorden : schild / strato / caldera of juist dingens als : hotspot / spleeteruptie
Docent_Rob: lucas_vwo: vulkaanvorm: strato- of schild (eventueel caldera), eruptietype: effussief of explosief
Linnepin_havo: lucas, volgens mij schild/strato enzo
rickkepik: wat is het examenonderwerp van aardrijkskunde eigenlijk
Roossmetsers: rickkepik: voor welk niveau?
rickkepik: havo
Docent_Rob: rickkepik: werled, aarde, Indonesie, Leefomgeving
DiceGFX: Oh oke, en hebben jullie een stappenplan voor de atlas? (bijvoorbeeld bij vergelijkingen van kaarten? Want soms is het antwoord zo simpel: de legenda is anders oid)
Docent_Bram: DiceGFX: logisch nadenken en de titel en legenda goed lezen
Docent_Rob: DiceGFX: Nee sorry heb ik niet. Kijk wel altijd goed wel schaalniveau het handigst is om een vraag te beantwoorden. Bij een platentektoniekvraag over Afrika, is een kaart over tektoniek in Afrika (148A??) handiger dan de mondiale kaart (190B??? uit mijn hoofd, dus misschien zit er naast)
DiceGFX: Haha, meestal zie ik dat over het hoofd, en probeer ik te ingewikkeld na te denken terwijl het antwoord simpel is..
rickkepik: ik doe het staatsexamen, zit daar nog verschil in vergeleken met het centraal examen?
Docent_Rob: rickkepik: rickkepik: Nee
Docent_Bram: rickkepik: behalve dat je natuurlijk ook een mondeling hebt volgens mij.
Docent_Rob: Docent_Bram: ja klopt mondeling, maar inhoudelijk is het hetzelfde.
vmborules: Docent_Bram: en verder natuurlijk ook uit de boeken leren?
Docent_Bram: vmborules: natuurlijk, je begrippen kennen en de topo kennen. Wij hebben namelijk geen atlas als hulpmiddel en als het over Terschelling gaat is het wel handig om te weten waar dat ligt.
vmborules: Docent_Bram: oke, dankuwel! maar ik woon al in het noorden en ik weet wel waar Terschelling ligt
Docent_Bram: vmborules: Als je docent geen topo heeft gegeven moet je deze zelf opzoeken op examenblad.nl.
Linnepin_havo: Heeft u nog gouden tips ofzo..
Docent_Rob: Linnepin_havo: lees nadat je een vraag hebt beantwoord de vraag terug. Kijk of je niet nodeloos bent afgeweken van wat je had moeten beantwoorden.
lucas_vwo: Bij divergente breuken (zeg twee oceanische platen, mid-atlantische rug) komt ridgepush voor. Is dit eigenlijk hetzelfde als zwaartekracht (door nieuwe massa van basalt, zakt de plaat wee wat naar beneden) of interpreteer ik dit nu juist verkeerd?
Docent_Rob: lucas_vwo: Dat zeg je goed. Bij de midoceanische rug worden de platen als het ware opgetild, waardoor ze willen 'afglijden' naar de zijkanten. Dit noem je ridge push en dat werkt inderdaad op zwaartekracht. Bij subductie heb je een trekkracht: slap pull.
HilmaRules: krijg je bij examen geen atlas?
Docent_Rob: HilmaRules: Daar moet je in principe zelf voor zorgen. De atlas is een toegestaan hulpmiddel. Vaak regelt een school ook atlassen, maar je bent officieel zelf verantwoordelijk.
Linnepin_havo: Wat kun je doen als je geen idee hebt?
Linnepin_havo: Staat er bij welke vragen je atlas moet gebruiken?
Docent_Rob: Linnepin_havo: Boven een vraag waarbij de atlas zeker nodig is staat: Gebruik de atlas. Daarnaast geldt dat je altijd de atlas kunt gebruiken als je denkt dat dat handig is.
Linnepin_havo: Oke dankuwel
Miloutchi: Rocent_Rob: Voordat ik wegging had ik nog een vraag. Bedoelen ze met transforme platen hetzelfde als transversale platen? En zoniet, wat zijn dat dan?
Linnepin_havo: miloutchi ja dat bedoelen ze ermee
lucas_vwo: ja dat bedoelen ze, transform = transversaal
Miloutchi: Ok. Mooi.
Docent_Rob: Miloutchi: het gaat niet om platen maar om plaatgrenzen. Een transforme plaatgrens is idd hetzelfde als een transvergente plaatgrens. Twee platen bewegen langs elkaar.
lucas_vwo: En nog een, ja ik blijf maar gaan: slap pull trekt een stuk continentale plaat (graniet) mee bij subductie, en dit versmelt samen met de oceanische plaat (basalt). Dit komt dan omhoog en vormt stratovulkanen. Waar komt de "stroperigheid" van het magma van die vulkanen vandaan en is dit inderdaad andesiet (en dus een stollingsgesteente (ganggesteente?)?
Docent_Rob: lucas_vwo: Nu haal je dingen door elkaar. Een continentale plaat duikt niet onder. Bij slap pull trekt een ondergedoken stuk oceanische korst een oceanische plaat weg van de midoceanische rug.
Docent_Rob: Graniet is continentale korst, basalt is oceanische korst
lucas_vwo: En waarom worden niet bij alle subducties vulkanen gevormd maar soms ook alleen maar gebergten? (Filippijnen bijv.)
Docent_Rob: Onder stratovulkanen is magma taai en gasrijk, dit maakt het explosief en daardoor ontstaan dus stratovulkanen.
Docent_Rob: lucas_vwo: bij subductie is er een verschil of een oceaan. plaat onder een continent duikt (Andes bijv. met gebergte en vulkanen) of twee ocean. platen onder elkaar duiken (Java bijv. vulkanische eilandenrij)
lucas_vwo: en waar komt dit gas vandaan?
Docent_Rob: lucas_vwo: uit zeewater dat meeging bij de subductie en verwarmd werd op diepte.
DiceGFX: Is het handig om alleen uit Samengevat te leren? Of gewoon uit het boek (methode: De GEO)
DiceGFX: En hebben jullie misschien (net als Jelmer Evers = geschiedenis docent) filmpjes op youtube met uitleg erin? of handige powerpoints ergens?
HilmaRules: okee bedankt, en krijg je ook vragen dat je een bepaald begrip moet uitleggen of moet je de begrippen verwerken in je antwoorden?
HilmaRules: dan weet ik of ik begrippen echt moet leren of alleen kennen
Docent_Rob: HilmaRules: meestal dat laatste. Een begrip toepassen. Alleen definitie is een beetje onderbouwwerk natuurlijk.
Docent_Rob: HilmaRules: Je moet ze echt leren en echt kunnen herkennen en echt kunnen gebruiken. Sorry.. het is niet anders.
HilmaRules: okee.
HilmaRules: jaa dat is waar, heel erg bedankt, doei
Miloutchi: Docent_Rob: Waarom leidt mondialisering/globalisering niet alleen tot eenwording, maar ook tot verbrokkeling?
Docent_Rob: Miloutchi: omdat er tegenreacties komen bij globalisering. Denk aan anti-globalisten, maar ook bijv. aan Belgie dat uit elkaar dreigt te vallen, terwijl er sprake is van steeds mee globalisering.
lucas_vwo: Zijn bodemsoorten ook onderdeel van de stof?
lucas_vwo: Staat wel in mijn boek, niet in samengevat (podzol, latosol, bruinebos etc)
Docent_Rob: lucas_vwo: don't worry about it.
Roossmetsers: Het is 19:00u, de aardrijkskunde chat zit er op. Rob en Bram ontzettend bedankt voor alle tips en adviezen.
Docent_Bram: Dank je wel en tot de volgende keer, en dan liever niet onder etenstijd!
Miloutchi: Heeeel erg bedankt Rob!
lucas_vwo: dank
Docent_Rob: Ja, er gaat nu wel een hapje in. Zie je snel weer Bram! Roos dankjewel voor de organisatie. Leerlingen: graag gedaan en succes!

De kop is eraf: examendag 1 is voorbij. Op Twitter rolden de toi-toi-toi's voorbij en wenste iedereen elkaar succes. Zou het geholpen hebben?
Elke dag op Scholieren.com: het allerlaatste eindexamennieuws en de ervaringen van onze acht examenbloggers. Luister ook van maandag t/m donderdag van 21:00 - 21:30 uur naar De Avondploeg op Slam!FM voor de dagelijkse Eindexamenupdate en interviews met onze bloggers.
Vwo: Nederlands viel meeDe vwo'ers begonnen vandaag met Nederlands. Onze examenbloggers waren best een beetje zenuwachtig: Tjeerd probeerde de hele ochtend Twitter te mijden omdat iedereen elkaar daar zo opfokte en Rutger dacht dat-'ie ging falen. De enige die er niet zo tegenop zag, was Merel.
Maarrr, hoe is het gegaan? Onze blogger Nina vond het best goed gaan. ''Het ging best wel goed, ik denk dat ik wel een zeventje heb. In ieder geval een voldoende.''
Ook Rutger II is voor niks zenuwachtig geweest. ''Het kwartier ervoor was ik wel hartstikke zenuwachtig,'' zegt hij. ''Dan sta je daar maar te wachten... Uiteindelijk viel het gelukkig hartstikke mee. Ik moet wel een voldoende kunnen halen.'' Hij gaat wel een klacht indienen, ook al is het alleen maar om de normering te beïnvloeden (en dat is volgens het LAKS natuurlijk ook weer niet de bedoeling).
Blogster Jorinde had geen idee hoe het ging. ''De teksten hadden niet zulke moeilijke woorden en best een leuk onderwerp, maar bij mij weet je het nooit.'' Bij haar viel het ook wel mee met de zenuwen. ''Toen ik er zat, had ik wel even iets van is this for real? maar nu zie ik niet meer echt op tegen de volgende examens.''
De enige die het iets minder positief inzag, was Tjeerd. Hij had expres anderhalve dag niks meer gedaan aan Nederlands, om zo nog even te relaxen van tevoren. ''Ik vond 't best wel moeilijk, de samenvatting was best ingewikkeld. Ik denk wel dat ik een zesje heb.''
Havo: kunst en bio waren okéHavisten maakten hun examen kunst en biologie. Wat vonden ze ervan? @Reneelammerts twittert over kunst dat 'ie ''nou niet echt weet wat hij er van moet denken''. Ook @Martidjen vondt 't maar ''een potje wazige vragen''. Toch vonden de meeste scholieren het examen wel meevallen. Zo kregen ze ook gewoon een vraag over 'Beyonce en Lady Gaga: niet alleen maar wazige saaie shit dus.
Biologie viel ook wel mee, als we de tweets mogen geloven. @RianneZee tweet zelfs dat ze al om drie klaar was. Een rustig eerste dagje dus.
Morgen gaan de havisten aan de slag met Nederlands en de vwo'ers met Management en Organisatie. De vmbo'ers buigen zich over onder andere economie, geschiedenis en natuurkunde/scheikunde.
Benieuwd naar je cijfer? Ook daar heb je Scholieren.com voor: check hier alle antwoorden van de examens tot nu toe. Tel het aantal behaalde punten bij elkaar op en vul dat hier in om een indicatie van je cijfer te krijgen.

Terwijl veel laatstejaars al slapeloze nachten hebben om de eindexamens, maken ze zich nóg ergens druk over: hun studiekeuze.
Komend jaar gaat er namelijk een nieuwe studiemaatregel in: als je langer dan een jaar uitloopt met je studie, moet je 3000 euro per schooljaar extra dokken.
Tel daar de nieuwe examenregel (gemiddeld moet je een 5.5 of hoger halen voor je centraal examens) en zeg maar dag tegen je nachtrust.
Andere studiekeuze
Volgens een onderzoek van NOS op 3 onder 900 scholieren maakt 1 op de 10 scholieren zelfs een andere studiekeuze door de nieuwe maatregel. Ze realiseren zich namelijk dat ze NU METEEN de juiste studiekeuze moeten maken, om zo geen studietijd te verliezen.
Scholieren kiezen nu eerder voor een 'minder moeilijke studie' en zullen minder snel twee studies combineren. Havisten stromen liever door naar het vwo, in plaats van zich in te schrijven voor een hbo-opleiding.
TussenjaarOok is de keuze voor een tussenjaartje nu nog aanlokkelijker. Dat doet onze blogger Tjeerd bijvoorbeeld ook. ''Om nu iets te kiezen is best moeilijk en ik weet nog niet precies wat ik wil later. Als ik nu een jaar andere dingen doe, kom ik waarschijnlijk op een briljant idee van wat ik wil," vertelde hij laatst bij Slam!FM.
Examentraining populairMede door die strengere exameneisen volgen steeds meer scholieren een examentraining. Volgens het NOS heeft dit jaar 44% van de eindexamenkandidaten een training gevolgd. Het populairst zijn de trainingen voor de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde: volgend jaar mag je nog maar voor één van die vakken een onvoldoende halen.

"Dit valt best mee," dachten veel havisten over de eerste examenvragen Kunst Algemeen vandaag. Tot ze bij vraag 15 aankwamen. En het geluidfragment het niet deed, of, nou ja...
Vraag 15 en 16 gaan over een stuk van componist Arnold Schönberg, maar zodra je op play drukt hoor je eerst helemaal niks. Nada. Noppes. Het geluidsfragment werkte niet, dachten een hoop geschrokken havisten. Sommigen hebben daardoor zelfs beide vragen maar overgeslagen.
Maar al die stress en het skippen van vragen was nergens voor nodig: het fragment begint met een stilte...Helaas heeft niet iedereen dus lang genoeg gewacht tot de muziek begon. Zuur!
Het College voor Examens (de examenbazen van het land) probeert momenteel een oplossing te verzinnen, zodat die twee punten niet helemaal weggegooid zijn. We houden je op de hoogte!